Ir al contenido principal

Galicia vs. Galiza

O presente artigo foi publicado no blog o 21 de novembro de 2012. Dado o seu contido, considerei apropiado traducilo ao galego.
Para leer la versión en castellano, haga clic aquí.


Hai unhas semanas, paseando polo centro de Vigo topeime cunha pintada en galego que rezaba "29M FOLGA XERAL" alentando a seguir a folga xeral que tivo lugar o pasado 29 de marzo no que ata agora vén sendo España. A cousa non tería sido máis que unha anécdota pouco memorable se non fóra porque esa mesma mañá, e a poucas rúas de distancia de onde se encontraba o anterior grafiti, puiden ler outro escrito de similar contido pero visualmente moi distinto: "29 MARÇO GREVE GERAL". O idioma utilizado era de novo o galego, pero nesta ocasión na súa versión reintegracionista, é dicir, seguindo a norma ortográfica portuguesa e tomando vocábulos propios daquela fala. Foi chegado a este punto cando me deu por cavilar acerca desta especie de "limbo ortográfico", se se me permite tal expresión, no que se encontra o galego na actualidade a falta do quórum necesario sobre a súa ortografía: por unha parte, sitúanse os illacionistas (ou autonomistas), que avogan por unha lingua galaica como entidade independente dentro da familia de idiomas neolatinos; e por outra, os reintegracionistas (e os lusistas), que consideran o galego unha variante máis do diasistema lusófono, xunto ao portugués e o brasileiro.


Carteis informativos sobre a folga do 29 de marzo escritos segundo
a norma illacionista (arriba) e a reintegracionista (abaixo)



A teor dos acontecementos, parece que a corrente arredista é hoxe en día a imperante en cuestións de ortografía galega, dadp que as normas "oficiais" da Real Academia Galega, en contraposición ás da Associaçom Galega da Língua, se enmarcan en gran parte dentro da devandita corrente e, por exemplo, inclúen, para horror dos reintegracionistas e lusistas máis acérrimos, grafías en principio tan pouco galegas como a -ñ- ou a -ll-, en lugar dos seus equivalentes máis enxebres -nh- e -lh-, respectivamente. A pesar diso, nos últimos anos intentouse achegar posturas entre ambos os dous movementos e pasaron á oficialidade ortográfica grafías que anteriormente estaban totalmente proscritas, grazas a unha reforma (de mínimos, segundo a maioría de reintegracionistas e lusistas) aprobada en 2003 e coñecida no ámbito galego como a "reforma dá concordia". Por exemplo, dende entón, entre outras variacións e aceptacións, a denominación histórica "Galiza", preferida polos sectores nacionalistas, pasou a ser válida xunto á xa oficial "Galicia".

Son moitos os que pensan, non obstante, que o galego oficial propugnado tanto pola RAG coma pola Xunta non é máis que un mero castrapo ou idioma influenciado en demasía polo castelán, froito dos séculos de diglosia e de supeditación lingüística. Quizais sexa precisamente esta situación endémica de diglosia o motivo polo cal, durante as miñas varias visitas a Galicia, percibise que o galego é relegado, na maioría de ocasións por decisión dos seus propios falantes, ao ámbito privado e familiar, sendo o castelán o que ocupa maiores cotas de oficialidade tanto no social coma no político. Claro está que estou a falar dende a máis absoluta subxectividade, aínda que moito me temo que aquilo de que “o galego non vale de Galicia para fóra" aínda pervive entre moitos galegos que menosprezan o seu idioma, descoñecedores seguramente da tradición cultural que os une ao resto de pobos lusófonos.

Sexa como for, e non obstante a oficialidade do ilacionismo, a corrente reintegracionista estivo sempre latente en gran parte do imaxinario colectivo galego contemporáneo, independentemente da ideoloxía política de cada cal, e por moito que na actualidade o devandito movemento se asocie á esquerda nacionalista e/ou independentista. Castelao, un dos pais do nacionalismo galego, dixo en 1942 que "o galego é un idioma extenso e útil porque- con pequenas variantes- fala-se no Brasil, em Portugal e nas colónias portuguesas". Sorprendentemente, nas antípodas ideolóxicas de Castelao, Manuel Fraga, presidente da Xunta de Galicia dende 1990 ata 2005, recoñeceu en 1995 durante un consello do goberno galego que "eu parto da base de que galego, portugués e brasileiro é todo a mesma cousa". Sobran traducións e reinterpretacións. Así pois, visto o consenso político que parece haber ao respecto, por que o reintegracionismo non triunfou ata agora na sociedade galega? A resposta é unha incógnita; quizais todo responda a intereses de cariz político. Quizais, vaian saber vostedes, todo se deba á galaica retranca, que fai do galego ante as adversidades un ser ambiguo e, sobre todo, pragmático, á espera de tempos mellores. Por iso, ante a pregunta de se son o galego e o portugués o mesmo idioma, con toda seguridade máis dun galego responderá simple e chairamente: "depende...



Comentarios

Quizás también te pueda interesar...

Catalunya, capital Girona

El president vicario de la Generalitat, Quim Torra, ha afirmado hoy en un acto de campaña de JxCat (la antigua Convergència) que, a su parecer, Gerona (o Girona, como gusten) ha asumido la capitalidad de Cataluña en detrimento de Barcelona, que ha preferido abdicar como tal. Nos encontramos en periodo electoral y lo cierto es que los políticos buscan el titular fácil. Sin embargo, las palabras de Torra no son peccata minuta; no tanto por la afirmación en sí, que resulta de lo más peregrina, sino por lo que se deduce de la misma. Es de sobras conocido el recelo (y, por qué no decirlo, el desprecio) que históricamente el mundo convergente ha sentido hacia Barcelona y su área metropolitana. 
En el imaginario convergente la Ciudad Condal representa el mestizaje, lo charnego; esa ciudad poblada por els altres catalans de Francesc Candel y cuya esencia Pérez Andújar ha sabido captar a la perfección en sus muchos escritos, para disgusto de Toni Albà . En contraposición, Girona es la quintae…

"Allévoy": la desastrosa localización de Final Fantasy VII

Allá por 1997 llegó al mercado español un videojuego que habría de hacer historia. El videojuego en cuestión, Final Fantasy VII, supuso en efecto un antes y un después en varios aspectos: fue la aceptación definitiva por parte del gamer español (y occidental, en general) de un género como el juego de rol japonés (JRPG), hasta entonces con una cuota de mercado más bien reducida; para Sony significó el espaldarazo definitivo para su recién nacida Playstation, que veía consolidado su catálogo con un videojuego que el devenir convertiría en obra de culto; y para los traductores sentó un precedente en la aún incipiente localización de videojuegos. Y no precisamente en el buen sentido... A día de hoy, no hay gamer español que se precie de ser llamado tal al que no le suene el "allévoy" de Cloud, el protagonista del juego en cuestión. Y es que, por si algún lector despistado aún no se ha percatado, la localización al español de la obra de Squaresoft se convirtió en un ejemplo de có…

¡Camaradas! Tres libros y dos cómics para conocer Corea del Norte

Corea del Norte es, sin duda, uno de los estados más herméticos del mundo. Quizás sea por ello que despierte tanto interés y fascinación entre la gente. El último vestigio de la Guerra Fría, que con el paso de las décadas ha pasado a convertirse en la primera y única monarquía comunista del mundo, resulta un lugar del todo inaccesible para el común de los mortales, a no ser que uno esté dispuesto a desembolsar una cifra de dinero nada desdeñable a alguna de las agencias de viajes especializadas en realizar tours por el país o que nos encontramos ante el mismísimo Alejandro Cao de Benós, unico occidental que, por lo visto, entra y sale del país asiático como Pedro por su casa...  El resto de la humanidad se tiene que conformar con las noticias que de vez en cuando nutren los medios de comunicación y que contribuyen a perpetuar la imagen de régimen cuando menos sui generis: la última y surrealista purga dentro de las élites norcoreanas; el lanzamiento de un misil balístico intercontinen…